Bến chờ 2023: Dấu ấn kiến trúc giữa lòng di sản công nghiệp
Tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023, Pavilion “Bến chờ” đặt trong khuôn viên Nhà máy Xe lửa Gia Lâm (quận Long Biên) đã trở thành điểm dừng chân thu hút đông đảo du khách. Không gian này mang đến cơ hội để người tham quan “chạm” vào lớp ký ức của một di sản công nghiệp hơn trăm năm tuổi giữa lòng Thủ đô.
Được thiết kế bởi kiến trúc sư Lê Quang Thạch, “Bến chờ” là công trình ngoài trời nổi bật của lễ hội, vừa đóng vai trò biểu trưng, vừa là sân khấu mở cho nhiều hoạt động và sự kiện đặc sắc diễn ra xuyên suốt chương trình.
Làm mới những điều tưởng chừng xưa cũ.
Khi nói về văn hoá, chúng ta thường nhắc tới di sản. Song, người dân hầu hết không để ý một thứ di sản quan trọng đang dần bị lãng quên theo thời gian – di sản công nghiệp. Vì vậy, hướng đến bảo tồn di sản công nghiệp hiện đang được cả thế giới thực hiện. Lễ hội Thiết kế Sáng tạo năm 2023 đã chủ động tham gia bằng việc chọn địa điểm tổ chức tại Nhà máy Xe lửa Gia Lâm – di sản công nghiệp giữa lòng Thủ đô.
Để đánh thức những ký ức đẹp của người dân về lịch sử đường sắt ở thời đại trước, các không gian Pavilion (những công trình kiến trúc đem tới không gian mở, nơi diễn ra các hoạt động…) mang tới những câu chuyện và các cung bậc cảm xúc khác nhau về Thủ đô ngàn năm dưới góc nhìn khác biệt về một Hà Nội sáng tạo và đậm chất nghệ thuật. Trong đó, Pavilion “Bến chờ” tại lễ hội năm nay là công trình kiến trúc chứa đựng nhiều hoài niệm của một thời đã qua.
Pavilion muốn tạo dựng một nhà chờ thu nhỏ trên một đoạn đường ray đang hoạt động với đầy đủ mái che và ghế ngồi. Kiến trúc độc đáo này do KTS Lê Quang Thạch thiết kế, được đặt tại khu vực sân Cầu Lăn chìm của nhà máy. “Bến chờ” có chức năng làm công trình biểu trưng cho Lễ hội và là sân khấu chính của các sự kiện.
Chia sẻ về bối cảnh ra đời của Pavilion, KTS Lê Quang Thạch đã có buổi trao đổi đầy ấn tượng với phóng viên báo Tuổi trẻ Thủ đô. Anh Thạch cho biết: “Tôi chứng kiến cùng cha ông những ký ức đẹp về nhà ga đường sắt thời ấy. Ngày chưa có điện thoại cầm tay, chưa có mạng xã hội, phương tiện đi lại đường dài chủ yếu là xe lửa, mỗi lần đi cũng là một lần khó. Vì vậy, nhà ga không còn đơn giản là nơi để di chuyển”.
Tái thiết di sản công nghiệp
Trên thế giới, nhiều quốc gia đã phát huy giá trị của di sản công nghiệp. Bản thân anh Thạch may mắn được đến một nơi làm rất tốt về việc bảo tồn khu 798 tại Trung Quốc. Anh Thạch kể, đây là một nhà máy công nghiệp cũ, cùng giai đoạn Nhà máy xe lửa Gia Lâm, được chính quyền nơi đây biến thành một tổ hợp đa năng mới. Với diện tích gần 60ha, KTS Lê Quang Thạch trực tiếp tham quan, khám phá ở đây 2 ngày không hết.
Những ngành nghề rất hợp với bối cảnh là một nhà máy cũ đã “sống tốt” ở đây như Galery nghệ thuật, phòng tranh, xưởng vẽ, các bảo tàng trưng bày nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật điện ảnh… Trong đó cũng có nhiều văn phòng làm việc của khối kiến trúc, khối công nghiệp sáng tạo. Chứng kiến sức sống mãnh liệt của giới trẻ trước một di sản công nghiệp còn hiện hữu, KTS Lê Quang Thạch bị ấn tượng mạnh. Anh ấp ủ một ngày nào đó có thể góp sức vào việc bảo tồn di sản công nghiệp ở nước nhà.
Khiêm nhường và trân trọng vẻ đẹp có sẵn của di sản công nghiệp, công trình chỉ sử dụng một đường cong tối giản, tạo thành một hình khối cơ bản, nhằm kiến tạo không gian thay vì tạo dựng chi tiết. Chất liệu cấu thành lớp vỏ của công trình sử dụng chất liệu phản quang, là cách để ẩn mình và phản chiếu bối cảnh xung quanh lên thân mình.
Đặc biệt, “Bến chờ” còn được thiết kế những chỗ ngồi để làm điểm dừng chân cho du khách mỗi lần cần nghỉ ngơi, để lắng mình lại giữa tấp nập của thời cuộc, ngồi lại bên nhau, ngắm nhìn một vẻ đẹp đang bị lãng quên của một thời xưa cũ.
Hiểu được ý tưởng của thiết kế cũng như muốn góp phần nhằm tôn vinh những giá trị “xưa cũ”, ADES đã đồng hành cùng KTS Lê Quang Thạch trong phần thiết kế chiếu sáng để làm nổi bật lên vẻ đẹp của Bến Chờ. Đội ngũ thiết kế của ADES đã lên ý tưởng bố trí đèn sao cho phù hợp với không gian ngoài trời, đáp ứng đủ ánh sáng cho du khách tham quan nhưng vẫn tạo được điểm nhấn đặc sắc cho công trình.
Bài viết liên quan
